Compressor

Uit SynthWiki
Ga naar: navigatie, zoeken
De Alesis 3630 is een veelgebruikte compressor/limiter.
Dynamic Range Compressie (meestal kortweg compressie genoemd) is een techniek waarbij de dynamiek van een audiosignaal verlaagd wordt. Een compressor meet het volume van het binnenkomende audiosignaal, en verlaagt het volume op de luidste stukken. Op deze manier wordt een gelijkmatiger signaal verkregen, met kleinere volumeverschillen. Compressie is oorspronkelijk bedoeld als correctiemiddel, om bijvoorbeeld extreme uithalen in een vocaal te corrigeren. Tegenwoordig worden compressors vaak ook als creatief instrument gebruikt, om signalen te kleuren of extra karakter mee te geven. Compressors zijn vrijwel onmisbaar in live-situaties, in studio opnames of tijdens mastering.

Werking van een compressor

Verband tussen input volume, ratio en output volume van een hard knee compressor

Threshold en ratio

Een compressor meet het volume van het binnenkomende audiosignaal. Wanneer het volume boven een drempelwaarde komt, zal de compressor het volume van het audiosignaal verlagen. Deze drempelwaarde is op vrijwel iedere compressor vrij instelbaar, en wordt threshold genoemd. De mate van correctie wordt bepaald door de ratio. Dit is de balans van het input volume ten opzichte van het output volume, en ligt vaak tussen de 2:1 en 10:1. Wanneer de ratio wordt ingesteld op 3:1, wordt een input signaal van 3 dB boven de threshold teruggebracht tot 1 dB boven de threshold, een signaal van +6 dB tot +2 dB enzovoorts. Een hogere ratio zorgt voor een grotere verlaging van het outputvolume, en dus meer compressie. Bij een ratio van ∞:1 zal het output volume niet boven de threshold uit komen. Dit heet limiting. Het aantal dB waarmee het volume verlaagd wordt, heet de gain reduction. De hoeveelheid gain reduction kan vrijwel altijd worden afgelezen op de compressor. Bij sommige compressors is het verloop van de ratio instelbaar. Bij een lineair verloop (zoals op de afbeelding) blijft de ratio gelijk over het gehele bereik. Dit wordt hard knee compressie genoemd. Het tegenovergesteld hiervan is soft knee compressie. Hierbij wordt de mate van compressie steeds groter naarmate het volume verder boven de threshold komt. Geluid net boven de threshold krijgt bijvoorbeeld een ratio van 1.5:1, terwijl geluid ver boven de threshold een ratio van 15:1 krijgt. Dit zorgt voor een subtielere vorm van compressie, waarbij zachtere stukken bijna onaangetast blijven, en hardere stukken stevig worden aangepakt.

Attack

De attack en release van een compressor.
Wanneer het signaal boven de threshold komt, heeft de compressor een bepaalde tijd nodig om de gewenste hoeveelheid gain reduction te bereiken. Deze periode wordt de attack fase genoemd. De lengte van de attack is vaak in te stellen op de compressor. Een korte attack van hooguit enkele miliseconden gaat compressie snel erg onnatuurlijk klinken. Door de attack iets langer te maken, duurt het iets langer voordat de compressor ingrijpt. Dit geeft een vloeiender en subtieler effect. De attackperiode duurt meestal tussen de 1 en 300 ms. Bij zeer zware compressie wordt de attackperiode duidelijk hoorbaar.

Release

Wanneer het geluid weer onder de threshold komt, moet de compressor terug naar 0 dB gain reduction. Deze periode wordt de release fase genoemd, en is vaak in te stellen op de compressor. De release is dus precies het tegenovergestelde van de attack. Net als bij de attack geeft een langere release een subtieler en natuurlijker karakter. De release duurt meestal enkele miliseconden tot een aantal seconden. Op sommige compressors is het mogelijk om de attack en release te laten bepalen door de compressor zelf. De compressor analyseert dan het binnenkomende signaal, en bepaalt zelf wat de beste attack en release waarden zijn. Dit kan handig zijn bij complexe signalen, zoals bijvoorbeeld complete mixen.

Makeup gain

Nadat het volume van de hardste pieken verlaagd is, kan het volume van het totale audiosignaal verhoogd worden. Dit wordt vaak makeup gain genoemd. Meestal wordt de hoeveelheid makeup gain gekozen aan de hand van de maximale hoeveelheid gain reduction die de compressor uitvoert. Stel dat een compressor op de luidste pieken een gain reduction van 6 dB uitvoert, dan wordt normaal gesproken een makeup gain van 6 dB gekozen. Hierdoor is het output signaal van de compressor ten opzichte van het input signaal 6 dB luider geworden, behalve op pieken boven de threshold, waar dus eerst compressie op is uitgevoerd.

Sidechain

Schematische weergave van de sidechain van een compressor
Een deel van het audiosignaal dat een compressor binnen komt, wordt doorgestuurd naar de sidechain. Dit is een circuit waar het volume van het audiosignaal gemeten wordt. Wanneer het volume in de sidechain boven de threshold komt, geeft de sidechain aan een amplifier (VCA) door hoeveel gain reductie plaats moet vinden. De audio input van deze VCA is de audio-input van de compressor zelf.

Veel compressors hebben de mogelijkheid om het signaal in de sidechain te manipuleren. Vaak is er een highpass filter (HPF) aanwezig, die bass signalen wegfiltert. Hierdoor "hoort" de sidechain geen bas, en geeft dus ook geen gain reductie door naar de VCA bij harde bas signalen. Hiermee wordt voorkomen dat bijvoorbeeld bassdrums en baslijnen een te grote invloed hebben op de mate van compressie. Sommige compressors hebben ook een sidechain output en input. Hiermee is het mogelijk om zelf de sidechain verder te bewerken. Uit de sidechain output komt hetzelfde audio signaal als wat op de compressor-input naar binnen komt. Door hier bijvoorbeeld een equalizer achter te plaatsen, en dit signaal terug te voeren naar de sidechain-input, kan handmatig worden bepaald welke frequenties extra compressie moeten krijgen. Het is ook mogelijk om een totaal ander signaal op de sidechain-in aan te sluiten. Nu "hoort" de sidechain dus een geheel ander signaal dan dat bij de compressor naar binnen komt. Dit wordt vaak bij radiouitzendingen gebruikt, waarbij de muziek op de compressor-in wordt aangesloten, en de microfoon van de DJ op de sidechain-in. Hierdoor gaat het volume van de muziek automatisch naar beneden zodra de DJ begint te praten. Ook in dancemuziek wordt dit vaak toegepast, door bijvoorbeeld de basslijn weg te laten drukken door de bassdrum. Deze techniek wordt "ducking" genoemd.

Look Ahead

Sommige (digitale) compressors bieden een "look ahead" optie. Dit zorgt er voor dat gain reductie al begint voordat het geluid daadwerkelijk boven de threshold uitkomt. Hierdoor is het bijvoorbeeld mogelijk om een zeer korte attack tijd te gebruiken, zonder dat bijgeluiden ontstaan. In een realtime situatie werkt look ahead door het geluid enkele miliseconden te vertragen voordat het de amplifier in gaat. De sidechain "hoort" het geluid nu dus eerder dan de amplifier, en kan hierdoor al ingrijpen voordat het geluid in de amplifier boven de treshold komt.

Multiband compressor

Bij een gewone compressor worden volume veranderingen op het complete signaal toegepast. In een multiband compressor wordt het input signaal door een crossover opgesplitst in een aantal delen, bijvoorbeeld met laag, midden en hoge frequenties. Deze signalen gaan apart door een compressor. Hierdoor wordt het mogelijk om bijvoorbeeld zware compressie op bass signalen uit te voeren, en de hoge frequenties ongemoeid te laten. Deze manier van compressie is zeer geschikt voor complexe signalen, en wordt vooral tijdens mastering gebruikt.

Zie ook

Referenties

Links

Tips en gebruikerservaringen

  • aansluiten van een compressor: [1]
  • vergelijking tussen verschillende compressors: [2] [3]


Signaal processors
dynamiek compressor - expander - limiter - noise gate
effecten chorus - delay - digitizer - distortion - flanger - phaser - pitch-shifter - octaver - reverb - tremolo - vibrato
overig crossover - de-esser - enhancer - equalizer - exciter - filter - vocoder